“Gồng mình” đối mặt với môi trường ô nhiễm

Báo Thanhtra.com.vn số ra ngày 27/10/2015 09:13

(Thanh tra)- Cơ quan chức năng, chính quyền xử lý quyết liệt. Doanh nghiệp hứa suông. Hàng ngàn hộ dân “gồng mình” đối mặt với môi trường bị ô nhiễm. Bao giờ người dân TP Sơn La mới hết lo “mất” nước sinh hoạt?

Bể chứa nước thải của các cơ sở chế biến cà phê bên suối Dòn, đều đen kịt, hôi thối. Ảnh: Chu Du

Tháng 9, tháng 10, ở Sơn La đang là thời điểm chính vụ thu mua, chế biến cà phê. Năm nay, cà phê Sơn La được mùa. Năng suất ước tính bình quân đạt trên 12 tấn/ha. Tuy nhiên cà phê lại bị mất giá. Lứa đầu giá 2.000 – 2.500 đồng/kg cà phê tươi. Lứa chính vụ, giá tăng lên 4.000 – 4.500 đồng/kg, vẫn thấp hơn giá cà phê năm 2014 từ 6.000 – 8.000 đồng/kg.

Song, một thực tế rất đáng lo ngại, đó là tình trạng ô nhiễm môi trường và ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, do chất thải từ các cơ sở chế biến cà phê thải ra, nghiêm trọng hơn năm 2014. Ngay từ đầu vụ, Cty Cổ phần (CP) Cấp nước Sơn La đã phát hiện nguồn nước cung cấp cho Nhà máy có mùi ô nhiễm từ bã thải cà phê và phải 4 lần tạm dừng cấp nước để xử lý (ngày 5 và 11/10; ngày 18 và 19/10).

Ngay sau đó, ngày 19/10, Sơn La đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành gồm: Cty CP Cấp nước Sơn La; Sở Xây dựng; phòng Tài nguyên – Môi trường TP Sơn La; phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về môi trường Công an tỉnh, tiến hành kiểm tra các cơ sở chế biến cà phê dọc suối Dòn (đầu nguồn nước sinh hoạt của TP Sơn La) thuộc địa phận xã Muổi Nọi, huyện Thuận Châu và xã Chiềng Cọ, Chiềng Đen, thuộc TP Sơn La về việc xử lý nước thải sau chế biến cà phê.

Qua kiểm tra cho thấy, đa số cơ sở cà phê đều chế biến theo hình thức thô sơ, thiết bị máy móc lạc hậu, hệ thống xử lý nước thải, bã thải chưa có, nếu có thì không đạt tiêu chuẩn theo quy định. Cụ thể, các bể chứa nước thải chỉ được đào như một cái ao, đáy không được lót nền chống thấm, bờ xây hoặc kè đá, không trát. Mùa mưa, nước thải từ ao tràn bờ chảy ra suối Dòn và xung quanh. Vì vậy, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nguồn nước là rất lớn. Ngay trong khu dân cư, gần cơ sở chế biến cà phê cũng phải ngày đêm hứng chịu không khí ô nhiễm nặng nề.

Người dân ở bản Ót Nọi, xã Chiềng Cọ, TP Sơn La than phiền: Khách ở xa đến chơi, không quen thì không ngồi được nửa giờ đồng hồ, nước không dám uống nói gì đến ngồi mà ăn cơm, uống rượu với nhau.

Cơ sở chế biến cà phê của doanh nghiệp Thu Thủy trên địa bàn bản Đông Hưng, xã Muổi Nọi (Thuận Châu) là “thủ phạm” số một gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nguồn nước suối Dòn. Với diện tích khoảng 15.000m2, có 1 dàn máy sát, tuốt vỏ cà phê, 2 lò sấy, ao chứa nước phục vụ cho sơ chế cà phê và 3 bể chứa nước thải, mỗi ngày, cơ sở này sơ chế từ 20 – 30 tấn quả cà phê, sử dụng trên 20m3 nước/ngày. Nước thải trong bể đen kịt, đóng váng, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, trong khi bờ bể chứa đã bị sạt lở xung quanh.

Cơ sở chế biến cà phê Thu Thủy gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ảnh: Chu Du

Năm 2014, cơ sở Thu Thủy đã bị cơ quan chức năng tỉnh Sơn La ra quyết định tạm đình chỉ hoạt động do để tràn nước thải ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước sinh hoạt. Vụ cà phê năm 2015, cơ sở này vẫn không xây dựng, củng cố lại hệ thống xử lý nước thải. Ông Phạm Thu, Giám đốc doanh nghiệp Thu Thủy “kêu”: Hiện tại doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính, để đầu tư xây dựng bể chứa nước thải đúng quy cách cũng phải cần một khoản tiền lớn, doanh nghiệp không đủ sức để làm.

Thực tế, chúng tôi thấy, doanh nghiệp Thu Thủy đang dùng máy đào hố ngay trong khu sản xuất để xả nước thải xuống. Tuy nhiên, đây chỉ là hình thức khắc phục tạm thời.

Một số hộ dân quanh khu vực cơ sở chế biến cà phê Thu Thủy phản ánh: Từ khi cơ sở Thu Thủy hoạt động, mùi hôi thối nồng nặc khó thở. Nước suối, trước đây là nơi tắm, giặt của người dân trong bản, nay không ai giám đặt chân xuống, cá bị chết hết. Dân kêu lên chính quyền xã, huyện nhiều lần, nhưng chẳng thấy chuyển biến gì.

Ô nhiễm môi trường đầu nguồn nước nghiêm trọng đã ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sức khỏe của hơn chục nghìn hộ dân và các cơ quan, trường học, bệnh viện ở TP Sơn La.

Ông Đỗ Quang, Trưởng phòng Quản lý chất lượng nước Cty CP cấp nước Sơn La cho biết: Nhà máy hiện đang cấp nước cho gần 11.000 hộ dân TP Sơn La. Từ năm 2012 đến nay, cứ vào chính vụ thu hoạch cà phê, các cơ sở chế biến cà phê hoạt động mạnh, Nhà máy liên tục phải ngừng hoạt động vì nguồn nước bị ô nhiễm.

Vì sao các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương TP Sơn La, huyện Thuận Châu đã kiểm tra, xử lý quyết liệt những cơ sở chế biến cà phê gây ô nhiễm, nhưng tình trạng trên vẫn không chấm dứt, thậm chí nghiêm trọng hơn? Câu hỏi này xin được gửi tới UBND tỉnh và các cơ quan chức năng tỉnh Sơn La.

Chu Du