Cần có giải pháp bền vững trong cấp nước sinh hoạt

Đánh giá thực trạng toàn bộ hệ thống cấp nước sinh hoạt đô thị trong tỉnh, ông Bùi Văn Đính, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty cổ phần cấp nước Sơn La cho biết: Hệ thống cấp nước tại Thành phố và các thị trấn huyện của tỉnh đã có, nhưng hầu hết đều cũ nát, nhỏ lẻ và chắp vá do đầu tư qua nhiều giai đoạn, bằng nhiều nguồn vốn khác nhau (ngoại trừ dự án ODA Pháp tại Thành phố, nhưng cũng đã đưa vào sử dụng được hơn 10 năm). Công nghệ lạc hậu. Công suất của các hệ thống đều đã quá tải trong khi đô thị phát triển nhanh, nhu cầu dùng nước tại các đô thị trong tỉnh đều tăng cao.H

Năm 2003, Công ty có 20.500 khách hàng, đến năm 2015 tăng lên hơn 44.960 khách hàng, trong đó riêng địa bàn Thành phố là 18.575 hộ; lượng nước tiêu thụ từ 4,15 triệu m3/năm 2003 tăng lên hơn 10 triệu 115 nghìn m3/năm (2015). Trong khi đó, công suất của nhà máy chỉ tăng từ 35.000 m3/ngày (2003) lên 45.000 m3/ngày (2015).

Tìm hiểu được biết, kế hoạch đầu tư nâng cấp, cải tạo mạng lưới đường ống của Công ty cổ phần cấp nước Sơn La được triển khai hàng năm, phụ thuộc vào nguồn vốn tái đầu tư của doanh nghiệp, trên cơ sở đó doanh nghiệp cân đối để có kế hoạch triển khai cải tạo, nâng cấp mạng lưới đường ống. Năm 2015, Công ty đầu tư 19 tỷ 500 triệu đồng sửa chữa, cải tạo mạng lưới. Năm 2016 – 2017, Công ty tiếp tục đầu tư tuyến ống truyền tải HDPE DN225mm và DN160mm nối từ Thành phố đến Mai Sơn và Trạm xử lý nước Nà Sản với tổng mức đầu tư 23 tỷ 900 triệu đồng; đầu tư tuyến ống truyền tải HDPE DN225mm từ bản Kham, xã Chiềng An tới tổ 7,  phường Tô Hiệu (Thành phố) với tổng mức đầu tư 4 tỷ 500 triệu đồng; đầu tư tuyến ống nước thô HDPE DN225 và trạm bơm cấp 1 Yên Châu với tổng mức đầu tư 4 tỷ 500 triệu đồng; nâng cấp Trạm xử lý nước Chiềng Pấc và đường ống với tổng mức đầu tư 1 tỷ 500 triệu đồng.

Tuy nhiên, Công ty cổ phần cấp nước Sơn La đang gặp khó khăn trong khai thác 13 giếng khoan nước ngầm gồm các giếng khoan tập trung ở Thành phố và một số ở huyện Mai Sơn, Mộc Châu. Đối với hiện trạng sử dụng các nguồn nước mặt, theo đánh giá của Công ty đều đã dùng hết công suất, thiếu nguồn và đang bị suy kiệt, cụ thể: Đang thiếu đối với nguồn cấp nước từ hang Tát Tòng, nguồn suối Nậm La (Thành phố); suối Phiêng Ban, suối Bẹ (Bắc Yên); đang suy kiệt đối với nguồn suối Nậm Minh, suối Púng Quài (Mường La), suối Nậm Lạnh (Sốp Cộp), sông Mã (Sông Mã)… Việc thiếu nước hiện nay do hệ thống đường ống cấp nước đã cũ dẫn đến thất thoát có chiều hướng tăng lên, điều đó càng làm tăng nhu cầu khai thác các nguồn nước khan hiếm. Toàn bộ mạng lưới đường ống chưa có hệ thống quản lý khoa học, chưa được quản lý bằng công nghệ hiện đại, như: đồng hồ tổng tại các cụm tiêu thụ; van điều áp theo các cụm phân khu vực; quản lý mạng và đồng hồ nước bằng hệ thống định vị toàn cầu (GPS); hệ thống thông tin địa lý (GIS). Còn tồn tại nhiều mạng lưới đường ống cũ không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật do đã xây dựng từ 20-25 năm.Theo đánh giá của Công ty, hiện có quá nhiều nguồn nước là giếng khoan với công suất nhỏ 10-30m3/h đã khai thác sử dụng nhiều năm, đang ở giai đoạn suy kiệt giảm lưu lượng. Hầu hết các nguồn nước đều bị ô nhiễm do biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường kém (nạn phá rừng, khai thác khoáng sản tùy tiện…). Do suy thoái và ô nhiễm làm cho một số nguồn nước sẽ phải hủy bỏ, ngừng khai thác trong thời gian tới.

Bên cạnh những nỗ lực nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ thì vấn đề quan tâm hiện nay là cần bảo vệ nguồn nước sinh hoạt hiện có bằng các hoạt động cộng đồng, đẩy mạnh tuyên truyền về tầm quan trọng của nguồn nước, của nước sạch, công tác sản xuất và cung cấp nước sạch, công tác bảo vệ môi trường và nguồn nước, bảo vệ hệ thống cấp nước… Về lâu dài, tỉnh ta cần có quy hoạch cụ thể về phát triển ngành nước gắn với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội tỉnh Sơn La đến năm 2020 và năm 2025, nhằm đáp ứng yêu cầu chỉ số tiêu dùng nước đối với dân cư khu đô thị, cũng như đề ra các giải pháp sử dụng hợp lý, cân đối, có hiệu quả các nguồn tài nguyên nước; phát triển hệ thống cấp nước cho các khu dân cư một cách bền vững và ổn định, góp phần phục vụ tốt các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nhà.